Sildenafil (Viagra): Kegunaan, Cara Makan, Kesan Sampingan dan Risiko

Sildenafil ialah ubat yang paling dikenali sebagai rawatan untuk disfungsi erektil, iaitu keadaan apabila seseorang lelaki sukar mendapatkan atau mengekalkan ereksi yang mencukupi untuk aktiviti seksual.

Ramai mengenalinya dengan nama Viagra, tetapi Viagra sebenarnya ialah salah satu nama dagangan bagi ubat yang mengandungi sildenafil. Kini terdapat juga pelbagai produk sildenafil generik.

Sildenafil boleh menjadi rawatan yang berkesan untuk sesetengah lelaki, tetapi ia bukan ubat yang sesuai diambil secara sembarangan. Ubat ini boleh berinteraksi dengan beberapa jenis ubat lain dan dalam keadaan tertentu boleh menyebabkan tekanan darah turun dengan berbahaya.

Perhatian khusus diperlukan jika seseorang mengambil ubat nitrat seperti glyceryl trinitrate atau GTN, mempunyai masalah jantung tertentu atau mengambil ubat lain yang boleh mempengaruhi tekanan darah.

Artikel ini menerangkan kegunaan sildenafil, cara ia berfungsi, cara pengambilan, dos yang lazim digunakan, kesan sampingan, interaksi ubat dan tanda amaran yang memerlukan rawatan segera.

Apa Itu Sildenafil?

Sildenafil tergolong dalam kumpulan ubat yang dikenali sebagai phosphodiesterase type 5 inhibitor atau PDE5 inhibitor.

Ia pada asalnya dikaji berkaitan sistem kardiovaskular, tetapi kemudian didapati mempunyai kesan yang membantu meningkatkan aliran darah ke zakar.

Hari ini, sildenafil merupakan salah satu ubat yang digunakan untuk merawat disfungsi erektil.

Selain sildenafil, ubat daripada kumpulan PDE5 inhibitor termasuk:

• tadalafil
• vardenafil
• avanafil

Walaupun ubat ini bekerja melalui mekanisme yang hampir sama, tempoh tindakan, dos, interaksi dan cara penggunaannya tidak semestinya sama.

Adakah sildenafil sama dengan Viagra?

Sildenafil ialah nama bahan aktif, manakala Viagra ialah salah satu nama dagangannya.

Dengan kata lain, tablet sildenafil generik boleh mengandungi bahan aktif yang sama seperti Viagra walaupun:

• rupa tablet berbeza,
• warna berbeza,
• pengeluar berbeza,
• bahan tidak aktif mungkin berbeza,
• harga mungkin berbeza.

Dos dan produk yang sesuai perlu ditentukan berdasarkan keadaan kesihatan seseorang, ubat lain yang digunakan dan penilaian profesional kesihatan.

Apakah Kegunaan Sildenafil?

Sildenafil mempunyai lebih daripada satu kegunaan dalam perubatan.

1. Disfungsi erektil

Kegunaan yang paling dikenali ialah rawatan disfungsi erektil atau erectile dysfunction (ED).

Disfungsi erektil bermaksud seseorang lelaki mengalami kesukaran berulang untuk:

• mendapatkan ereksi, atau
• mengekalkan ereksi yang mencukupi bagi aktiviti seksual.

Sildenafil meningkatkan aliran darah ke zakar ketika terdapat rangsangan seksual dan boleh membantu sesetengah lelaki mendapatkan ereksi yang lebih baik.

Ia bagaimanapun tidak menyembuhkan punca disfungsi erektil secara kekal.

2. Pulmonary arterial hypertension

Sildenafil juga digunakan dalam rawatan tertentu untuk pulmonary arterial hypertension (PAH), iaitu tekanan darah tinggi pada salur darah yang membawa darah ke paru-paru.

Untuk keadaan ini, sildenafil membantu mengendurkan salur darah dalam paru-paru supaya darah dapat mengalir dengan lebih mudah.

Namun, cara penggunaan sildenafil untuk PAH tidak sama dengan penggunaannya untuk disfungsi erektil.

Pesakit tidak sepatutnya mengambil sildenafil bagi tujuan PAH menggunakan jadual atau dos ED, atau sebaliknya, tanpa arahan doktor.

Artikel ini memberi tumpuan utama kepada penggunaan sildenafil untuk disfungsi erektil.

Bagaimana Sildenafil Berfungsi?

Untuk memahami sildenafil, kita perlu memahami sedikit tentang bagaimana ereksi berlaku.

Apabila seseorang lelaki menerima rangsangan seksual, sistem saraf menyebabkan pembebasan nitric oxide pada tisu zakar.

Proses ini meningkatkan tahap bahan yang dikenali sebagai cyclic guanosine monophosphate atau cGMP.

cGMP menyebabkan otot licin pada salur darah di zakar mengendur. Ini membolehkan lebih banyak darah mengalir ke dalam tisu erektil dan menghasilkan ereksi.

Satu enzim yang dikenali sebagai PDE5 akan memecahkan cGMP.

Sildenafil menghalang tindakan PDE5. Akibatnya, cGMP dapat bertahan lebih lama dan aliran darah ke zakar dapat dipertingkatkan.

Tetapi rangsangan seksual masih diperlukan

Ini merupakan perkara yang sering disalah fahami.

Mengambil sildenafil sahaja biasanya tidak menyebabkan ereksi secara automatik.

Rangsangan seksual masih diperlukan untuk mencetuskan proses yang menghasilkan nitric oxide dan cGMP.

Sildenafil juga:

• tidak secara langsung meningkatkan libido,
• tidak meningkatkan hormon testosteron,
• tidak menjadikan seseorang sentiasa mengalami ereksi,
• tidak mencegah jangkitan seksual,
• tidak berfungsi sebagai kaedah pencegah kehamilan.

Cara Makan Sildenafil Dengan Betul

Cara penggunaan boleh mempengaruhi keberkesanan sildenafil.

Untuk disfungsi erektil, sildenafil lazimnya diambil apabila diperlukan sebelum aktiviti seksual, bukannya semestinya sebagai ubat harian.

Label preskripsi sildenafil menyatakan ubat ini boleh diambil sekitar 30 minit hingga 4 jam sebelum aktiviti seksual, dengan sekitar satu jam sebelum aktiviti seksual sebagai masa yang lazim digunakan.

Namun, tindak balas setiap individu tidak sama.

Berapakah dos sildenafil?

Kekuatan tablet sildenafil untuk disfungsi erektil yang lazim termasuk:

• 25 mg
• 50 mg
• 100 mg

Bagi kebanyakan pesakit dewasa dalam label sildenafil untuk ED, dos rujukan lazim ialah 50 mg apabila diperlukan, sekitar satu jam sebelum aktiviti seksual.

Bergantung kepada tindak balas dan toleransi, doktor boleh mengurangkan dos kepada 25 mg atau meningkatkannya sehingga maksimum 100 mg. Kekerapan maksimum yang disyorkan dalam label tersebut ialah sekali sehari.

Ini bukan bermakna semua orang patut bermula dengan 50 mg atau menaikkan dos sendiri.

Dos mungkin perlu diubah pada individu tertentu, contohnya mereka yang:

• berumur lebih lanjut,
• mempunyai penyakit hati,
• mempunyai masalah buah pinggang yang teruk,
• mengambil ubat tertentu,
• mengalami kesan sampingan,
• mengambil alpha-blocker,
• mengambil ubat yang mengubah metabolisme sildenafil.

Jangan tambah dos sendiri jika tidak berkesan

Jika sildenafil tidak memberikan kesan yang diharapkan, jangan:

1. mengambil tablet tambahan pada masa yang sama,
2. melebihi dos yang diarahkan,
3. mencampurkannya dengan tadalafil atau ubat ED lain,
4. mengambilnya lebih kerap daripada yang disarankan.

Masalah mungkin sebenarnya berkaitan dengan masa pengambilan, makanan, alkohol, rangsangan seksual, ubat lain atau punca disfungsi erektil yang memerlukan rawatan berlainan.

Perlukah Sildenafil Diambil Sebelum atau Selepas Makan?

Sildenafil boleh diambil dengan atau tanpa makanan.

Namun, pengambilan selepas hidangan yang besar atau tinggi lemak boleh melambatkan penyerapan ubat dan menyebabkan kesannya mengambil masa lebih lama untuk dirasai.

Jika seseorang mendapati sildenafil lambat bertindak selepas makan berat, faktor makanan mungkin menyumbang.

Elakkan pula membuat perubahan dos semata-mata kerana ubat lambat bertindak selepas satu percubaan.

Sildenafil dan Alkohol

Minum alkohol dalam kuantiti yang banyak sebelum aktiviti seksual boleh menjadi masalah kerana alkohol sendiri boleh:

• menyukarkan seseorang mendapat ereksi,
• menyebabkan pening,
• menurunkan tekanan darah,
• mengurangkan kepekaan dan prestasi seksual.

NHS menasihatkan agar tidak minum terlalu banyak alkohol ketika menggunakan sildenafil kerana alkohol berlebihan boleh menyukarkan ereksi.

Pengambilan alkohol yang banyak juga boleh menjadikan beberapa kesan sampingan sildenafil terasa lebih ketara pada sesetengah individu.

Berapa Lama Sildenafil Mula Berfungsi?

Sildenafil tidak berfungsi serta-merta.

Ia biasanya diambil terlebih dahulu sebelum aktiviti seksual dan memerlukan rangsangan seksual untuk menghasilkan kesan.

Label ubat membenarkan pengambilan sekitar 30 minit hingga 4 jam sebelum aktiviti seksual.

Masa seseorang mula merasai kesannya boleh dipengaruhi oleh:

• dos,
• makanan,
• pengambilan alkohol,
• usia,
• ubat lain,
• keadaan kesihatan,
• tahap rangsangan seksual,
• punca disfungsi erektil.

Jangan keliru antara tempoh ubat mempunyai kesan dengan tempoh ereksi.

Sildenafil tidak sepatutnya menyebabkan zakar kekal tegang selama beberapa jam. Ereksi berlaku sebagai tindak balas kepada rangsangan seksual dan biasanya berkurangan apabila rangsangan berhenti.

Ereksi yang berlarutan terlalu lama ialah keadaan berbeza yang dikenali sebagai priapisme dan boleh menjadi kecemasan perubatan.

Kesan Sampingan Sildenafil Yang Biasa

Seperti ubat lain, sildenafil boleh menyebabkan kesan sampingan.

Kebanyakannya tidak serius dan boleh berkurangan apabila kesan ubat beransur hilang.

Antara kesan sampingan yang dilaporkan termasuk:

• sakit kepala,
• muka terasa panas atau kemerahan,
• hidung tersumbat,
• loya,
• pedih ulu hati atau ketidakselesaan perut,
• cirit-birit,
• pening,
• sakit otot atau belakang,
• perubahan penglihatan sementara.

Sesetengah pengguna mungkin melihat warna dengan sedikit tona kebiruan atau mengalami kesukaran membezakan warna tertentu. Sensitiviti terhadap cahaya juga boleh berlaku.

Jika seseorang mengalami pening atau gangguan penglihatan selepas mengambil sildenafil, elakkan memandu atau melakukan aktiviti yang memerlukan penglihatan dan koordinasi yang baik sehingga keadaan kembali normal.

Jumpa doktor atau ahli farmasi jika kesan sampingan:

• kuat,
• berulang setiap kali mengambil ubat,
• tidak reda,
• atau mengganggu aktiviti harian.

Kesan Sampingan Serius Sildenafil

Walaupun jarang berlaku, beberapa kesan memerlukan perhatian perubatan segera.

Ereksi melebihi empat jam

Priapisme ialah ereksi yang berpanjangan dan mungkin menyakitkan.

Rawatan awal penting kerana ereksi yang terlalu lama boleh merosakkan tisu zakar dan menyebabkan masalah ereksi secara kekal.

Kehilangan penglihatan secara tiba-tiba

Terdapat laporan kehilangan penglihatan secara mendadak pada pengguna sildenafil dan PDE5 inhibitor lain.

Hubungan sebab akibat tidak semestinya dapat dipastikan dalam setiap kes, tetapi perubahan penglihatan secara tiba-tiba perlu dianggap serius.

Kehilangan pendengaran secara tiba-tiba

Dapatkan rawatan jika berlaku kehilangan atau pengurangan pendengaran secara tiba-tiba, terutama jika disertai:

• tinnitus atau telinga berdengung,
• pening,
• rasa tidak stabil.

Sakit dada atau pengsan

Dapatkan bantuan kecemasan jika mengalami:

• sakit dada,
• pengsan,
• sesak nafas yang teruk,
• kelemahan mendadak,
• atau simptom yang mencurigakan kepada masalah jantung atau strok.

Maklumkan kepada petugas kesihatan bahawa sildenafil telah diambil dan bila dos terakhir diambil.

Sildenafil dan Ubat Nitrat: Kombinasi Yang Berbahaya

Interaksi sildenafil dengan ubat nitrat ialah salah satu perkara paling penting yang perlu diketahui.

Sildenafil tidak boleh digunakan bersama ubat nitrat atau nitric oxide donor kerana kedua-duanya boleh mengembangkan salur darah dan menyebabkan tekanan darah turun secara berbahaya.

Contoh nitrat termasuk:

• glyceryl trinitrate atau GTN,
• nitroglycerin,
• isosorbide mononitrate,
• isosorbide dinitrate.

GTN mungkin digunakan dalam bentuk:

• tablet,
• semburan bawah lidah,
• tampalan,
• atau formulasi lain.

Larangan ini juga merangkumi penggunaan recreational amyl nitrite atau nitrate yang dikenali sebagai poppers. Garis panduan European Association of Urology menganggap penggunaan serentak nitrat atau nitric oxide donor dengan PDE5 inhibitor sebagai kontraindikasi.

Bagaimana jika sakit dada berlaku selepas mengambil sildenafil?

Jika anda mengalami sakit dada selepas mengambil sildenafil:

1. hentikan aktiviti seksual,
2. dapatkan bantuan perubatan,
3. beritahu petugas kesihatan bahawa sildenafil telah diambil,
4. maklumkan bila tablet terakhir diambil.

Jangan mengambil GTN atau ubat nitrat sendiri selepas sildenafil tanpa penilaian perubatan.

Label sildenafil menyatakan bahawa walaupun paras sildenafil jauh lebih rendah selepas 24 jam, tempoh tepat apabila nitrat boleh diberikan dengan selamat selepas sildenafil tidak dapat dipastikan untuk semua keadaan.

Ubat Lain Yang Boleh Berinteraksi Dengan Sildenafil

Nitrat bukan satu satunya ubat yang perlu diberi perhatian.

Beritahu doktor atau ahli farmasi tentang semua ubat, suplemen dan produk herba yang anda ambil.

Antara ubat yang mungkin memerlukan perhatian termasuk:

Alpha blocker

Ubat seperti alpha blocker boleh digunakan untuk tekanan darah tinggi atau masalah prostat.

Menggabungkannya dengan sildenafil boleh meningkatkan risiko tekanan darah rendah pada sesetengah orang. Individu yang mengambil alpha blocker biasanya perlu berada dalam keadaan stabil dengan rawatan tersebut sebelum sildenafil dimulakan, dan pelarasan dos mungkin diperlukan.

Sesetengah ubat antikulat dan antibiotik

Ubat yang mempengaruhi enzim CYP3A4 boleh meningkatkan paras sildenafil dalam darah.

Contohnya termasuk beberapa ubat seperti:

• ketoconazole,
• itraconazole,
• erythromycin.

Sesetengah ubat HIV

Ritonavir boleh meningkatkan paras sildenafil dengan sangat ketara, maka penggunaan bersama memerlukan pelarasan khusus oleh doktor.

Riociguat

Sildenafil tidak boleh digunakan bersama riociguat, iaitu ubat daripada kumpulan guanylate cyclase stimulator, kerana gabungan tersebut boleh meningkatkan risiko tekanan darah rendah.

Ubat ED lain

Jangan mengambil sildenafil serentak dengan ubat seperti:

• tadalafil,
• vardenafil,
• avanafil,

melainkan di bawah arahan pakar.

Menggabungkan ubat ED tidak semestinya menghasilkan ereksi lebih baik tetapi boleh meningkatkan risiko kesan sampingan.

Siapa Yang Perlu Berhati Hati Dengan Sildenafil?

Sildenafil tidak sesuai untuk semua orang.

Penilaian doktor sangat penting jika seseorang mempunyai:

• penyakit jantung tertentu,
• tekanan darah sangat rendah,
• masalah hati,
• masalah buah pinggang,
• sejarah masalah penglihatan tertentu,
• penyakit darah tertentu yang meningkatkan risiko priapisme,
• kecacatan atau penyakit struktur zakar,
• atau sedang mengambil beberapa jenis ubat.

Sildenafil juga tidak sepatutnya digunakan apabila aktiviti seksual sendiri dianggap tidak selamat berdasarkan keadaan kardiovaskular seseorang.

Adakah Sildenafil Selamat Untuk Pesakit Jantung?

Jawapannya tidak semudah “ya” atau “tidak”.

Mempunyai penyakit jantung tidak secara automatik bermaksud setiap pesakit tidak boleh menggunakan sildenafil.

Garis panduan urologi menyatakan PDE5 inhibitor secara keseluruhannya mempunyai profil keselamatan kardiovaskular yang baik dalam pesakit yang sesuai, termasuk ramai pesakit dengan penyakit jantung yang stabil.

Namun, doktor perlu mempertimbangkan:

• kestabilan penyakit jantung,
• simptom ketika melakukan aktiviti fizikal,
• tekanan darah,
• ubat yang digunakan,
• dan sama ada aktiviti seksual selamat untuk pesakit tersebut.

Perkara paling kritikal ialah penggunaan nitrat. Pesakit yang menggunakan nitrat untuk angina tidak boleh mengambil sildenafil bersama ubat tersebut.

Jika anda mempunyai penyakit jantung atau pernah mengalami serangan jantung atau strok, berbincang dengan doktor sebelum menggunakan sildenafil.

Adakah Sildenafil Meningkatkan Nafsu Seks?

Tidak secara langsung.

Sildenafil membantu mekanisme ereksi, bukan keinginan seksual atau libido.

Seseorang boleh mempunyai libido yang baik tetapi mengalami masalah ereksi. Sebaliknya, seseorang juga boleh mempunyai ereksi secara fizikal tetapi kurang keinginan seksual.

Jika masalah utama ialah kehilangan libido, puncanya mungkin berkaitan dengan:

• tekanan atau kemurungan,
• masalah hubungan,
• kurang tidur,
• ubat tertentu,
• testosteron rendah,
• penyakit kronik,
• atau faktor psikologi.

Dalam keadaan tersebut, sildenafil mungkin tidak menyelesaikan masalah utama.

Bagaimana Jika Sildenafil Tidak Berkesan?

Kegagalan pada satu atau dua percubaan tidak semestinya bermaksud sildenafil tidak akan berkesan.

Antara sebab yang boleh mempengaruhi kesannya ialah:

1. Tiada rangsangan seksual yang mencukupi

Sildenafil memerlukan rangsangan seksual.

2. Diambil selepas makan terlalu berat

Makanan yang besar atau tinggi lemak boleh melambatkan penyerapan ubat.

3. Alkohol terlalu banyak

Alkohol boleh mengurangkan kemampuan mendapatkan ereksi.

4. Masa pengambilan tidak sesuai

Pengambilan terlalu hampir atau terlalu jauh daripada aktiviti seksual boleh menjejaskan pengalaman sesetengah pengguna.

5. Dos tidak sesuai

Doktor boleh menilai sama ada dos perlu diubah berdasarkan keberkesanan dan kesan sampingan.

6. Punca ED tidak dirawat

Disfungsi erektil boleh berkaitan dengan:

• diabetes,
• tekanan darah tinggi,
• kolesterol tinggi,
• penyakit salur darah,
• penyakit saraf,
• masalah hormon,
• kesan ubat,
• tekanan,
• kebimbangan prestasi,
• kemurungan.

Jangan terus meningkatkan dos sendiri jika sildenafil tidak berkesan.

Doktor mungkin perlu mencari punca sebenar atau mempertimbangkan rawatan lain.

Masalah Ereksi Boleh Menjadi Petunjuk Masalah Kesihatan Lain

Disfungsi erektil bukan sekadar masalah prestasi seksual.

Salur darah di zakar adalah kecil, maka gangguan fungsi salur darah kadangkala boleh muncul sebagai masalah ereksi sebelum simptom penyakit kardiovaskular menjadi jelas.

Garis panduan American Urological Association dan European Association of Urology menganggap ED sebagai penanda penting risiko penyakit kardiovaskular dan peluang untuk menilai faktor risiko kesihatan lain.

Oleh itu, masalah ereksi yang berulang patut mendorong penilaian terhadap faktor seperti:

• tekanan darah,
• paras gula darah,
• kolesterol,
• berat badan,
• aktiviti fizikal,
• tabiat merokok,
• kesihatan mental,
• dan ubat yang sedang digunakan.

Rawatan ED bukan hanya tentang mendapatkan tablet sildenafil.

Kadangkala ia menjadi peluang untuk mengesan masalah kesihatan yang lebih besar lebih awal.

Bila Perlu Jumpa Doktor Kerana Masalah Ereksi?

Jumpa doktor jika:

• masalah ereksi berlaku secara berulang,
• masalah semakin teruk,
• ia berlaku secara tiba-tiba tanpa sebab yang jelas,
• anda turut kehilangan libido,
• terdapat sakit atau perubahan bentuk zakar,
• anda mempunyai diabetes,
• mempunyai penyakit jantung,
• mempunyai tekanan darah tinggi atau kolesterol tinggi,
• atau ubat ED tidak lagi berkesan.

Penilaian mungkin melibatkan sejarah perubatan, pemeriksaan fizikal dan ujian tertentu bergantung kepada keadaan.

Berhati Hati Dengan Sildenafil Tiruan dan Produk “Herba Lelaki”

Satu lagi risiko ialah membeli produk peningkat prestasi seksual daripada sumber yang tidak diketahui.

Sesetengah produk yang dipasarkan sebagai:

• herba lelaki,
• produk tenaga batin,
• produk tradisional,
• suplemen seksual,
• atau “100% semula jadi”

telah dikesan mengandungi sildenafil, tadalafil atau bahan berkaitan tanpa dinyatakan pada label.

Ini sangat berbahaya kerana pengguna mungkin tidak mengetahui dos sebenar atau mungkin mengambil nitrat tanpa menyedari produk tersebut mengandungi PDE5 inhibitor.

NPRA Malaysia pernah melaporkan produk tidak berdaftar dan produk tradisional yang dikesan mengandungi sildenafil atau tadalafil secara tidak sah.

Produk farmaseutikal yang dipasarkan di Malaysia perlu berdaftar dengan pihak berkuasa berkaitan. NPRA menerangkan bahawa produk berdaftar mempunyai nombor pendaftaran yang bermula dengan MAL pada pembungkusan.

Berhati hati dengan produk yang mendakwa:

• “tiada kesan sampingan”,
• “100% selamat untuk semua lelaki”,
• “berkesan serta merta”,
• “lebih kuat daripada Viagra”,
• atau tidak menyatakan kandungannya dengan jelas.

Kesimpulan

Sildenafil atau Viagra ialah ubat daripada kumpulan PDE5 inhibitor yang digunakan terutamanya untuk membantu merawat disfungsi erektil.

Ia meningkatkan aliran darah ke zakar apabila terdapat rangsangan seksual, tetapi tidak menyebabkan ereksi secara automatik dan tidak meningkatkan nafsu seks secara langsung.

Bagi rawatan ED, sildenafil lazimnya diambil sebelum aktiviti seksual. Tablet tersedia dalam beberapa kekuatan dan dos perlu disesuaikan berdasarkan keberkesanan, kesan sampingan, keadaan kesihatan dan ubat lain yang digunakan.

Perkara paling penting ialah tidak menggunakan sildenafil bersama ubat nitrat seperti GTN, nitroglycerin atau isosorbide, serta memaklumkan doktor mengenai semua ubat yang sedang diambil.

Dapatkan rawatan kecemasan jika berlaku ereksi melebihi empat jam, kehilangan penglihatan atau pendengaran secara tiba-tiba, sakit dada, pengsan atau reaksi alahan yang teruk.

Dan jika masalah ereksi berlaku secara berulang, jangan hanya melihatnya sebagai masalah seksual. Disfungsi erektil juga boleh menjadi petunjuk kepada diabetes, penyakit salur darah atau faktor risiko kardiovaskular yang belum dikesan.

Soalan Lazim Mengenai Sildenafil